เศรษฐกิจไม่แน่นอน แล้วการเงินของเราพร้อมแค่ไหน
ช่วงนี้เศรษฐกิจไทยมีหลายประเด็นให้ต้องจับตา ทั้งภาระหนี้ครัวเรือนที่อยู่ในระดับสูง สังคมสูงวัย และความเสี่ยงที่เศรษฐกิจอาจเผชิญการเติบโตในระดับต่ำเป็นเวลานาน ส่วนตลาดแรงงานก็มีสัญญาณถึงความเปราะบาง โดยไตรมาส 2 ปี 2569 มีผู้ว่างงานประมาณ 4 แสนคน เพิ่มขึ้น 9.7% จากช่วงเดียวกันของปีก่อน ขณะที่ค่าจ้างที่แท้จริงเมื่อปรับเงินเฟ้อแล้ว ลดลงถึง 2.88%
สำหรับคนทั่วไป ผลกระทบจากภาวะเศรษฐกิจอาจไม่ได้สะท้อนผ่านตัวเลขทางเศรษฐกิจเพียงอย่างเดียว แต่อาจปรากฏผ่านเรื่องใกล้ตัวมากขึ้น เช่น ภาระหนี้ที่จำกัดความสามารถในการใช้จ่าย รายได้ที่เติบโตไม่ทันค่าครองชีพ ชั่วโมงการทำงานที่ลดลง หรือการต้องใช้เวลานานขึ้นกว่าจะหางานใหม่ได้
จึงอาจถึงเวลาที่ต้องกลับมาถามตัวเองว่า
“ถ้าเศรษฐกิจรอบตัวเริ่มสะดุด การเงินของเรารับแรงกระแทกได้แค่ไหน?”
เหมือนกับการตรวจสุขภาพร่างกาย เราไม่จำเป็นต้องรอให้มีอาการป่วยก่อนจึงค่อยตรวจ การเงินก็เช่นกัน เพราะแม้วันนี้จะยังมีเงินเดือนเข้าตามปกติ จ่ายหนี้ได้ และใช้ชีวิตได้เหมือนเดิม ก็ไม่ได้หมายความว่าสุขภาพการเงินจะแข็งแรงเสมอไป
ลองเช็กตัวเองผ่าน 3 ตัวชี้วัดสุขภาพการเงิน เพื่อดูว่า วันนี้เรามีภูมิคุ้มกันทางการเงินมากพอหรือยัง
1. อัตราส่วนการออมและการลงทุน (Saving Ratio):
สะท้อนว่า เราสามารถกันรายได้ส่วนหนึ่งไว้สำหรับการออมและการลงทุนได้มากน้อยเพียงใด ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญของการสร้างความมั่งคั่งและการเตรียมพร้อมสำหรับอนาคต
เกณฑ์ที่ใช้เป็นแนวทาง: มากกว่าหรือเท่ากับ 10%
“อัตราส่วนการออมและการลงทุน = (เงินออมและเงินลงทุนรายเดือน / รายได้รวมต่อเดือน) x 100”
จุดที่ควรเช็ก
สิ้นเดือนเหลือเท่าไรค่อยออม
รายได้เพิ่ม แต่เงินเก็บไม่เพิ่ม
มีค่าใช้จ่ายพิเศษเพียงเล็กน้อยก็ต้องหยุดออมหรือลงทุน
ต้องดึงเงินที่ตั้งใจออมออกมาใช้เป็นประจำ
ยิ่งรายได้ในอนาคตมีความไม่แน่นอนมากขึ้น เราอาจยิ่งต้องรู้ว่าเงินที่หาได้ในวันนี้ ถูกเปลี่ยนเป็นเงินของอนาคตมากแค่ไหน
การมีเงินออมจึงเป็นการสร้างพื้นที่ให้ตัวเองรับมือกับวันที่รายได้ไม่เป็นไปตามแผน
2. อัตราส่วนเงินชำระหนี้ต่อรายได้ (Debt Service Ratio):
สะท้อนว่า ภาระหนี้ที่มีอยู่เหมาะสมกับความสามารถในการชำระหนี้ของเราหรือไม่
โดยทั่วไป อัตราส่วนเงินชำระหนี้ต่อรายได้ไม่ควรเกิน 40% หากมีภาระหนี้บ้านและรถยนต์ไม่ควรเกิน 50% ขณะที่หนี้เพื่อการบริโภค เช่น บัตรเครดิต หรือ Buy Now, Pay Later (BNPL) ควรควบคุมสัดส่วนให้ไม่เกิน 15% ต่อรายได้
“อัตราส่วนเงินชำระหนี้ต่อรายได้ = (เงินผ่อนชำระหนี้รายเดือน / รายได้รวมต่อเดือน) x 100”
จุดที่ควรเช็ก
เงินเดือนออก แต่เงินจำนวนมากถูกนำไปจ่ายค่างวดทันที
ต้องจ่ายขั้นต่ำบัตรเครดิตเป็นประจำ
ต้องกู้เงินใหม่เพื่อหมุนเงินหรือชำระหนี้เดิม
รายได้ลดลงเพียงเล็กน้อยก็เริ่มจ่ายหนี้ไม่ไหว
หลังจ่ายหนี้แล้วแทบไม่มีเงินเหลือสำหรับออมและรับมือเหตุฉุกเฉิน
การมีหนี้ไม่ได้แปลว่าสุขภาพการเงินไม่ดีเสมอไป แต่สิ่งที่ต้องระวังคือ เมื่อภาระหนี้สูงจนรายได้ที่เหลือไม่เพียงพอให้ชีวิตรับมือกับเรื่องไม่คาดคิด
3. อัตราส่วนเงินสำรองเผื่อฉุกเฉิน (Emergency Fund Ratio):
สะท้อนความสามารถในการรับมือ หากเกิดเหตุการณ์ที่ทำให้รายได้ลดลงหรือขาดหายไปชั่วคราว
เกณฑ์ที่ใช้เป็นแนวทาง: อย่างน้อย 6 เท่า (6 เดือน)
“อัตราส่วนเงินสำรองเผื่อฉุกเฉิน = ทรัพย์สินสภาพคล่อง / รายจ่ายรวมต่อเดือน”
พูดง่าย ๆ คือ หากมีเงินสำรองเท่ากับ 6 เท่าของรายจ่ายต่อเดือน ก็หมายความว่าเรามีเงินสำหรับใช้จ่ายประมาณ 6 เดือน โดยไม่ต้องพึ่งพารายได้ใหม่ทันที
จุดที่ควรเช็ก
ไม่มีเงินสำรองฉุกเฉิน
มีเหตุไม่คาดคิดเมื่อไร ต้องรูดบัตรเครดิต
ต้องถอนเงินลงทุนมาใช้ทุกครั้งที่มีค่าใช้จ่ายก้อนใหญ่
หากไม่มีรายได้ จะอยู่ได้เพียงไม่กี่เดือน
มองวงเงินบัตรเครดิตเป็นเงินสำรอง
เงินสำรองไม่ได้ซื้อแค่ความอุ่นใจ แต่ซื้อ “เวลา” ให้เราตั้งหลักเมื่อรายได้สะดุด
“แล้วถ้าวันนี้ยังไม่ผ่านเกณฑ์ ต้องทำอย่างไร?”
ถ้า Saving Ratio ต่ำ อาจเริ่มจากการกันเงินออมทันทีที่มีรายได้เข้า แทนที่จะรอเงินเหลือปลายเดือน
ถ้า Debt Service Ratio สูง อาจต้องทบทวนภาระหนี้และหลีกเลี่ยงการเพิ่มหนี้ที่ไม่จำเป็น
ถ้า Emergency Fund Ratio ยังต่ำ อาจให้ความสำคัญกับการสร้างเงินสำรองก่อน
“เพราะบางครั้ง สุขภาพการเงินที่เริ่มเปราะบางไม่ได้ปรากฏในวันที่เงินหมด”
แต่อาจเริ่มตั้งแต่วันที่รายได้ยังเข้าปกติ แต่เราไม่มีเงินเหลือ ไม่มีเงินสำรอง และไม่มีพื้นที่ให้ชีวิตรับมือกับความไม่แน่นอน
เพราะสุขภาพการเงินที่ดี คือเมื่อปัญหาเกิดขึ้น เรายังมีพื้นที่ให้ตั้งหลักและเดินหน้าต่อได้
#TheMoneyCoachTH #สุขภาพการเงิน #การออมและการลงทุน #เงินสำรองฉุกเฉิน

